Bouwen op Weversgeschiedenis: van textielfabriek tot woonwijk in Gemert

Gemert wordt niet voor niets al eeuwenlang Waeverstad genoemd. Wie door de archieven bladert, ontdekt dat dit dorp ooit helemaal draaide op de weefindustrie. In de achttiende eeuw leefde meer dan de helft van de bevolking van het weven. Het was een ambacht dat niet alleen gezinnen voedde, maar ook de identiteit van Gemert bepaalde. Het dorp was destijds zelfs groter dan Helmond een welvarend staatje onder het bewind van de Duitse Ridderorde.
In dat decor verscheen in 1807 de naam van een jonge wever: Johan van den Acker. Niemand kon toen vermoeden dat dit het begin zou zijn van een onderneming die meer dan twee eeuwen lang het leven in Gemert zou kleuren.

De eerste stappen
Johan begon bescheiden, maar zijn zoon Hendrikus zette de volgende stap: hij richtte een textielfabriekje op dat zich al snel wist te onderscheiden. In de negentiende eeuw waren er in Gemert duizenden mensen actief in de textiel. Toch vonden de stoffen van Van den Acker een eigen plek.
De handel bloeide niet alleen in de regio, maar ook ver daarbuiten. Via handelaar Antoine Corstens bereikten de stoffen zelfs de hoogste kringen. Het verhaal gaat dat keizer Napoleon hemden droeg van Van den Acker-textiel. En dankzij de Nederlandse Handelsonderneming vond Gemerts bont en linnen zijn weg naar Nederlands-Indië.

Van handwerk naar machinale kracht
Halverwege de negentiende eeuw waagde de familie de sprong naar een blauwververij. Rond 1889 werkten er al bijna twintig mensen in het bedrijf, mannen én vrouwen, al was dat nog altijd klein vergeleken met de textielreuzen Prinzen en Raymakers.
Toch legde dit kleinschalige fundament de basis voor de toekomst. In 1905 startte Johan van den Acker een stoombontweverij aan de Schoolstraat. Voor het eerst verschenen er mechanische weefgetouwen. Hier werden stoffen geweven voor meubels, gordijnen, werkkleding en uniformen. Om klanten te laten zien wat er allemaal mogelijk was, begon de familie een stalenboek bij te houden. Door de jaren heen groeide dat uit tot een imposant document, dat in Gemert nog altijd bekendstaat als het dikste boek van het dorp.

Trouw aan kwaliteit
De twintigste eeuw bracht grote veranderingen voor de textielsector. Veel Nederlandse fabrieken verdwenen toen productie in lagelonenlanden goedkoper werd. Maar de Johan van den Acker Textielfabriek hield stand.
Het geheim? Kwaliteit boven kwantiteit. De fabriek had nooit duizenden werknemers; het bleef een familiebedrijf met enkele tientallen medewerkers. Dat maakte het wendbaar, maar ook kwetsbaar. Toch wist Van den Acker zich keer op keer overeind te houden door stoffen te leveren die simpelweg niet te evenaren waren.
In 2007, toen het bedrijf zijn 200-jarig bestaan vierde, kreeg het zelfs het predicaat Koninklijk. Een kroon op het werk van zes generaties vakmanschap.

Van fabriek naar woonwijk
En nu? Op de plek waar zes generaties Van den Acker stoffen weefden, zullen binnenkort woningen verrijzen. Een ingrijpende verandering, maar niet zonder precedent. Al eerder maakten Gemertse textielcomplexen plaats voor huizen: de fabriek van de familie Prinzen verdween rond 1910 en ook op de plek van Raymakers staan inmiddels woningen.
Waar straks kinderen spelen en gezinnen wonen, werd ooit katoen geverfd, geweven en gesneden. Zo wordt de geschiedenis letterlijk de ondergrond van een nieuwe toekomst.

Een levend verhaal
Het verhaal van de Johan van den Acker Textielfabriek laat zien hoe sterk een dorp verweven kan zijn met één familiebedrijf. Het is een geschiedenis van generaties die hun vakmanschap doorgaven, van bescheiden begin tot koninklijke erkenning. En ook al is de fabriek verdwenen, de geest van Waeverstad leeft voort.
Wie straks door de nieuwe wijk loopt, stapt onbewust over dezelfde grond waar ooit de weefgetouwen ratelden. Zo blijft de textielgeschiedenis van Gemert voelbaar niet alleen in archieven of boeken, maar ook in de stenen van een nieuwe woonwijk.